Vrunstraat

Buurtwerking Vrunstraat

Onze buurt omvat momenteel 84 gezinnen, in leeftijd variërend van 1 jaar tot 102 jaar.

Sinds ons ontstaan in 1980 organiseren wij allerlei activiteiten met als doel de mensen dichter bij elkaar te brengen zodat het niet blijft met een goede dag of een handje opsteken. Elk jaar zijn er andere activiteiten alleen het St-Maartenvuur op 10 november is vast.

Het bestuur van de buurtwerking bestaat uit 7 leden die regelmatig de handen uit de mouwen steken.

Na 30 jaar buurtwerking is het niet vanzelfsprekend dat er altijd veel volk is er moet voortdurend vernieuwing gezocht worden vooral nieuwkomers hebben het moeilijk zich te vinden in het buurtleven, want er is zo veel te doen.

Naamgeving.

De naam ‘Vrun’-straat komt van het Oud Vlaamse woord ‘vroen’ en dat betekent: een gemeenschappelijk stuk grond. Het was de naam van een plaats waar een weide gelegen was die niet verhuurd werd door de heer van Vogelsanck en die gemeenschappelijk mocht gebruikt worden door de boeren om er hun beesten te laten grazen. Het spreekt voor zich dat deze niet tot de beste gronden hoorden, want die werden verhuurd of zelf gebruikt door de heer.

Geschiedenis.

In 1678 tekent de abdij van Averbode een kaart van Bolderberg. Er staat een stukje Vrunstraat op, zonder naamvermelding.

In 1772 ontdekken we voor het eerst de ligging van de Vrunstraat. De naam wordt niet vermeld maar de straat is een deel van de Duitse handelsweg – eigenlijk een karrenspoor – van Stokkem naar Diest.

In 1778 komt de bekende Ferraris-kaart. Ze is genoemd naar de kabinetschef van de Oostenrijkse Nederlanden, graaf de Ferraris, die alle straten en grondstukken laat opmeten.

Hier staat de Vrunstraat duidelijk op. Er zijn slechts drie boerderijen: voor aan links voorbij de sporthal, midden in de straat vlak voor de huidige inrit naar het kerkhof en aan het einde aan de visvijvers.

In 1791 bouwt de ‘borgemeister’ van Bolderberg, Laurens Rijckx en zijn ‘geswoorne gemannen’ een lemen school op de hoek Vrunstraat-Kluisstraat. De school was helemaal niet stevig. Twintig jaar later wordt ze vervangen door een houten pastorie, die ook dienst doet als school. Maar in 1842 valt dit bouwwerk reeds in mekaar, het wordt opnieuw opgebouwd met oude stenen en pannen van het oude gemeentehuis van Zolder.

In deze pastorie was er links een klaslokaal van 8 meter op 3 meter; dit diende later nog als doopkapel, voorlopige kerk, geitenstal van de pastoor en daarna woonkamer voor pastoor De Bont.

In 1963, bij de komst van pastoor Ooms werd deze oude pastorie afgebroken.

Voor de inhuldiging van de nieuwgebouwde kerk in 1878 komt Monseigneur Dutreloux, naar Bolderberg langs een rijkelijk versierde Vrunstraat. De bisschop komt van Vogelsanck en hij wordt ontvangen aan het einde van de Vrunstraat.

In 1903 vindt er een mijnboring plaats in de Vrunstraat, in de weide achter Fons Philtjens. De Boring heeft een diepte van 687 meter, men vindt reeds steenkool op 496 meter. Op 280 meter ontdekt men een warmwaterbron, die jaren later nog steeds spuit. Op de plaats van de boring steekt nog altijd een steen.

De ijzererts-exploitatie in de Vrunstraat.

Weinig mensen weten dat er amper honderd jaar geleden ijzererts ontgonnen werd in Bolderberg. De exploitatie van de ijzerzandsteen – ijzer-oer-steen – nam een aanvang rond het jaar 1865.

Het delven van het ijzererts, ook ‘schurf’ genoemd, kwam eerst en vooral ten goede aan de grond zelf. De ertslagen bevonden zich meestal aan de oppervlakte in lagen van 30 tot 40 cm dikte. Zij lieten weinig water door zodat de weiden of beemden moerassig waren.

Door de exploitatie liggen de gronden nu nog steeds lager, maar ze kunnen gemakkelijker bewerkt worden, zeker in de winter. Daardoor wordt de vruchtbaarheid van de bodem verbeterd.

De ontgonnen gronden lagen meestal langs de Bolderbergbeek, in de

Vrunstraat en Waterlozen, tot aan de St-Jobstraat ter hoogte van Bovy. Voor de meeste inwoners van Bolderberg was dit werk een goede en

enige broodwinning aan het einde van de 19de eeuw.

De ‘schurfmannen’ moesten hard werken met kruiwagen en schop.

Het ontgonnen erts werd eerst verzameld op stapelplaatsen.

De boeren zorgden voor het verdere vervoer van het ijzererts, met kar en ‘zwaar’ paard, naar het station van Zonhoven. Per trein ging het dan de smeltovens van het rijnland.

In Bolderberg liep ook een smal treinspoortje met kipwagentjes langs de Vrunstraat en Galgeneinde naar het oud kanaal, waar het ijzerzandsteenerts in schepen werd gekipt. Paarden moesten de wagentjes voorttrekken.

Het erts uit de Vrunstraat en Waterlozen had een hoog ijzergehalte, waarvoor een goede prijs betaald werd. Dit ijzeroer leverde gietijzer van hoge kwaliteit.

Tot in 1920 was deze nijverheid van enige betekenis in Bolderberg.

Daarna zijn de steenkoolmijnen in de streek gekomen.